Peteğin üstü sıcak, altı soğuk: Neden olur, ne yapmalısınız?

Önce şunu bilin: biraz fark normaldir

Peteğin içinde sıcak su yukarıda toplanır, ısısını odaya verdikçe soğur ve aşağıya iner. Bu yüzden düzgün çalışan bir peteğin alt kısmı da üstünden birkaç derece daha serin olur. Bu bir arıza değildir.

Sorun, alt kısmın elinizle dokunduğunuzda belirgin şekilde soğuk kalmasıdır. Üst kısım iyice ısınmışken alt dilimler ılık bile değilse peteğin içinde bir şey suyun yolunu kesiyordur.

En sık sebep: dipte biriken çamur

Kombili bir evde aynı su yıllarca tesisatta döner. Bu sürede boruların ve peteklerin içindeki metal yavaş yavaş paslanır ve ince, siyah bir çamur oluşur; büyük kısmı demir oksittir (magnetit). Suyla gelen kireç ve tesisattaki kir de bu çamura karışır.

Çamur ağır olduğu için peteğin dibine çöker. Zamanla peteğin alt kısmını doldurur; sıcak su bu bölüme giremez ve üstteki boş yoldan dolaşıp çıkar. Sonuç, üstü sıcak, altı soğuk bir petektir.

Bu durum genellikle tek bir petekle sınırlı kalmaz. Kombiye uzak petekler ve suyun en yavaş aktığı petekler önce etkilenir; zamanla evin tamamında ısınma dengesi bozulur.

Hava mı, çamur mu? Nasıl ayırt edersiniz?

Peteğin hangi kısmının soğuk kaldığı, sorunun ne olduğunu büyük ölçüde gösterir:

• Üstü soğuk, altı sıcak: Peteğin üst kısmında hava birikmiştir. Havasını almak çoğu zaman yeterlidir.
• Üstü sıcak, altı soğuk: Peteğin dibinde çamur birikmiştir. Hava almak bu sorunu çözmez.
• Bütün petek soğuk: Vana kapalı, kombi basıncı düşük ya da peteğe giden hat tıkalı olabilir.
• Şırıltı, fokurtu sesi: Tesisatta hava vardır. Havayı aldıktan sonra kombi basıncına bakın.

Evde kontrol edebileceğiniz dört şey

Usta çağırmadan önce şunlara bakın; sorun bunlardan biriyse kendiniz çözebilirsiniz:

• Vanalar: Peteğin giriş vanasının ya da termostatik vanasının tam açık olduğundan emin olun. Termostatik vana düşük kademedeyse peteğe az su girer ve alt kısım serin kalır.
• Kombi basıncı: Kombinin göstergesine bakın. Basınç kılavuzdaki değerin altındaysa (çoğu kombide soğukken 1–1,5 bar) su ekleyin.
• Hava: Kombi kapalıyken ve petek soğumuşken üst köşedeki hava alma vidasından havayı alın.
• Kombi ayarı: Kalorifer suyunun sıcaklığı çok düşük ayarlanmışsa petekler genel olarak az ısınır. Ayarı kombinizin kılavuzuna göre kontrol edin.

Bunlar yerindeyse sebep çamurdur

Vanalar açık, basınç doğru, hava alınmış ve peteğin alt kısmı hâlâ soğuksa sebep büyük olasılıkla dipteki çamurdur. Bu durumda peteğin içinin yıkanması gerekir.

Çamurun bir işareti de hava alırken gelen sudur. Hava alma vidasından önce hava, sonra su gelir; bu su koyu gri ya da siyahsa tesisatta çamur birikmiş demektir.

Yıkama, tesisata bağlanan bir makineyle ve tesisata uygun ilaçlı suyla yapılır. İlaç dipteki tortuyu çözer, makine çözülen çamuru her petekten tek tek dışarı alır. Petekler yerinden sökülmez; bir dairede iş genellikle birkaç saat sürer.

Bazı petekler hiç ısınmıyorsa

Kombiye yakın petekler sıcak, uzaktakiler soğuksa sebep her zaman çamur değildir. Su en kolay yolu seçer: kombiye yakın petekler fazla su çeker, uzaktakilere az su kalır.

Peteklerin dönüş tarafındaki ayar vanaları (reglaj vanası) bu dengeyi kurmak için vardır. Yakın peteklerin ayar vanası biraz kısılarak suyun uzak peteklere de gitmesi sağlanır. Bu ayar bilgi ister; vanaları rastgele kısmak başka peteklerin ısınmasını bozabilir. Denge ayarı yapıldığı hâlde uzak petekler ısınmıyorsa tesisatta ya da peteklerde çamur birikmiş olabilir.

Merkezi sistemde (kaloriferde) üstü sıcak, altı soğuksa

Kaloriferli binalarda da sebep çoğunlukla aynıdır: dipte biriken çamur ya da hava. Ancak bu binalarda tesisat ortak olduğu için sorun yalnız sizin dairenizden değil, binanın genel dolaşımından da kaynaklanabilir.

Birkaç dairede birden aynı şikâyet varsa durumu bina yönetimine iletin; kazan dairesindeki pompanın ve ayarların da kontrol edilmesi gerekir. Sorun yalnız sizin peteklerinizdeyse dairenizdeki peteklerin temizliği yönetime haber verilerek yapılabilir.

Temizlikten sonra hâlâ ısınmıyorsa

Temizlikten hemen sonra bir petek tam ısınmıyorsa çoğu zaman ciddi bir sorun yoktur:

• Tesisatta kalan hava ilk günlerde peteklerin üstüne çıkar. Şırıltı geliyorsa ya da üst kısım soğuksa havasını bir kez daha alın.
• Hava çıktıkça kombi basıncı biraz düşebilir. Göstergeye bakın, gerekiyorsa su ekleyin.
• Termostatik vananın pimi uzun süre kapalı kaldığı için sıkışmış olabilir. Vana tam açıkken petek ısınmıyorsa bunu kontrol ettirin.
• Bir vana kısık ya da kapalı unutulmuş olabilir.

Biz işi nasıl bitiriyoruz?

Petekleri makineyle ve ilaçlı suyla tek tek yıkıyor, ilk çıkan suyu şişeye alıp size gösteriyoruz. İşin sonunda kombiyi çalıştırıp her peteğin baştan aşağı ısındığını sizinle birlikte kontrol ediyoruz. Isınmayan bir petek varsa sebebini o an arıyoruz: hava mı, vana mı, ayar mı? Böylece sorun sizde kalmıyor.

Peteklerinizin altı soğuk kalıyorsa ilçenizi ve petek sayınızı söylemeniz yeterli. Bize haftanın her günü, 7/24 ulaşabilirsiniz. Çoğu zaman aradığınız gün gelebiliyoruz.