Petek suyu neden siyah olur? Kirli su ve petek temizliği

Petekten çıkan siyah su nedir?

Kombili bir evde aynı su yıllarca kombi, borular ve petekler arasında döner. Baxi’ye göre bu su, peteklerdeki ve borulardaki metalle tepkimeye girer; ortaya çözünmüş ve paslanmış metalden oluşan siyah bir madde çıkar. Bu maddenin adı magnetittir, ustalar ona kısaca çamur der.

Çamur sudan ağırdır. Purmo’ya göre peteklerin dibinde birikir ve sıcak suyun alt kısımda dolaşmasını engeller. Hava alma vidasını açtığınızda gelen siyah su, bu çamurun suya karışmış hâlidir.

İngiltere’deki tesisatçıların birliği APHC, siyah ve çamur kıvamındaki bu tortuyu ısıtma tesisatındaki paslanmanın en yaygın belirtisi olarak tarif eder. Yani petekten neden siyah su gelir sorusunun kısa cevabı şudur: Tesisatınız içten paslanıyor.

Siyah, kahverengi, berrak: Rengin anlamı

Hava alırken gelen suyu beyaz bir kaba ya da kâğıt havluya akıtın; renk böyle daha iyi görünür. Purmo, pası kırmızımsı kahverengi ve pul pul diye tarif eder; magnetit ise siyahtır. Gördüğünüz rengi yazının sonundaki tabloyla karşılaştırın.

Rengi tek başına değil, peteklerin nasıl ısındığıyla birlikte değerlendirin. Siyah suyla birlikte peteklerin altı da soğuk kalıyorsa çamur suyun yolunu kesecek kadar birikmiştir.

Petekten siyah su gelmesi tehlikeli mi?

Siyah su asıl olarak tesisat için bir uyarıdır. APHC’ye göre çamur birikmeye devam ederse kombiye, pompaya ve termostatik vanalara zarar verebilir, boruları tıkayabilir, peteklerde küçük delikler ve sızıntılar açabilir. Kombilerde musluk suyunu ısıtan ısı değiştiriciyi de tıkayabilir.

Evde dikkat etmeniz gerekenler de var. Tesisat suyu içme suyu değildir ve içine katkı maddeleri konmuş olabilir; elinize gelirse yıkayın. Siyah su halıyı, parkeyi ve derzleri lekeler; hava alırken vidanın altına bez ve kap tutun. Kombi çalışırken gelen su çok sıcak olabilir, bu yüzden hava almayı petek soğukken yapın.

Her siyah su temizlik gerektirir mi?

Hayır. Purmo’ya göre tesisattaki az miktarda magnetit pratikte sorun çıkarmaz. Hava alırken gelen birkaç damla koyu su tek başına temizlik için yeterli bir neden değildir.

Siyah suyla birlikte şu belirtilerden biri varsa durum değişir: Peteklerin altı soğuk kalıyor, kombiye uzak odalar geç ısınıyor, petekler sık sık hava yapıyor ya da tesisattan kaynayan su sesi geliyor. Baxi bunların hepsini çamur belirtileri arasında sayar. Bu durumda çamur, suyun dolaşmasını engelleyecek kadar birikmiştir.

Suyu boşaltıp yeniden doldurmak neden temizlemez?

Akla ilk gelen, kirli suyu boşaltıp temiz suyla doldurmaktır. Ama çamur suda yüzmez; peteklerin dibine ve boruların dirseklerine çöker. Boşaltırken su yavaş aktığı için dipteki tortu yerinde kalabilir. Tesisat yeniden dolup su dönmeye başlayınca tortu yeniden suya karışır ve su yine kararır.

Üstelik her yeni su tesisata yeni oksijen taşır. Purmo’ya göre tesisata eklenen su, oksijeni çelik yüzeylere taşır ve paslanmayı besler. APHC de tamir ya da bakım için boşaltılan bir tesisat koruyucu eklenmeden doldurulursa paslanma sorunlarının yeniden başlayabileceğini söyler.

İngiliz standardı BS 7593:2019’u özetleyen Sentinel, temizlik için suyu tesisatta güçlü bir akışla dolaştıran yöntemleri sayar: pompalı yıkama (power flush), şebeke basıncıyla yıkama ve sirkülasyon pompası yardımıyla yapılan yıkama. Yani temizliği yapan şey suyun hareketidir, boşaltmak değil.

Petekteki kirli su nasıl temizlenir?

Kalıcı bir temizlik üç adımdan oluşur:

• Çözme: Tesisata uygun bir temizleme kimyasalı (ilaç) konur ve suyla birlikte dolaştırılır. Purmo’ya göre bu kimyasallar magnetitin çözülmesine yardım eder.
• Yıkama: Bir makine tesisata bağlanır ve suyu güçlü bir akışla döndürür; çözülen çamur dışarı atılır. Makinenin gücü peteklere sırayla verilirse her peteğin dibi ayrı ayrı yıkanır.
• Durulama: Temizleme kimyasalı tesisatta bırakılmaz. Fernox, kendi temizleyicisi için tesisatın boşaltılıp durulanmasını şart koşar.

Temizlikten sonra su yeniden kararır mı?

Zamanla biraz kararabilir, çünkü paslanma tamamen durmaz. Önemli olan hızıdır. Sızıntısı olmayan, sık su eklenmeyen ve koruyucusu yerinde olan bir tesisatta çamur çok daha yavaş birikir.

Sentinel’in BS 7593:2019 özetine göre koruyucu düzeyi ve suyun temizliği her yıl kontrol edilmelidir. Bazı tesisatlara manyetik filtre de takılır; APHC’ye göre filtre suyla dolaşan demir oksit parçacıklarını yakalar. Sentinel ise filtrenin temizlik ve yıkamanın yerini tutmadığını vurgular. Filtre takmak tesisatçının ya da kombi servisinin işidir.

Siyah su görüyorsanız petek temizliği ne zaman çözümdür?

Siyah su ve onunla gelen belirtiler, yani altı soğuk petekler, geç ısınan odalar ve sık hava yapan petekler, çamurun işaretidir. Bu, petek temizliğinin doğrudan çözdüğü bir sorundur. Sızıntı, arızalı bir pompa ya da bozuk bir vana ise çamurdan ayrı sorunlardır; onlar için tesisatçıya ya da kombi servisine gidilir.

Balkaş olarak İstanbul’un iki yakasında makineli ve ilaçlı petek ve tesisat temizliği yapıyoruz. İşe başlarken ilk çıkan suyu bir kavanoza alıp size gösteriyoruz; tesisatınızın içini kendi gözünüzle görürsünüz. İş bitince her peteği sizinle birlikte kontrol ediyoruz. 0532 292 17 57 numarasını arayın ya da WhatsApp’tan yazın; petek sayınızı ve gördüğünüz suyun rengini anlatın. Bize haftanın her günü, 7/24 ulaşabilirsiniz. Mümkün olduğunda aynı gün geliyoruz.